တွင်းနက်ကြီး ၃ ခု တပြိုင်နက်တည်း ဝင်တိုက်မိတော့မယ့်ရှားပါး ဖြစ်ရပ်ဆန်းကို ရှာဖွေတွေ့ရှိ
အာကာသထဲမှာ ဂလက်ဆီတွေ (ကြယ်စုကြီးတွေ) ဝင်တိုက်မိကြတာက မဆန်းပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ အခုတွေ့လိုက်ရတာကတော့ သမိုင်းမှာ တစ်ခါမှ မမြင်ဖူးသေးတဲ့ အခြေအနေပါ။
တွင်းနက်ကြီး ၃ ခု တပြိုင်နက်တည်း ဝင်တိုက်မိတော့မယ့်ရှားပါး ဖြစ်ရပ်ဆန်းကို ရှာဖွေတွေ့ရှိ
အာကာသထဲမှာ ဂလက်ဆီတွေ (ကြယ်စုကြီးတွေ) ဝင်တိုက်မိကြတာက မဆန်းပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ အခုတွေ့လိုက်ရတာကတော့ သမိုင်းမှာ တစ်ခါမှ မမြင်ဖူးသေးတဲ့ အခြေအနေပါ။ ဂလက်ဆီ နှစ်ခု မဟုတ်ဘဲ ဂလက်ဆီ သုံးခု တပြိုင်နက်တည်း ဝင်တိုက်မိနေတာကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ပါတယ် ။ ပိုပြီး အံ့သြစရာကောင်းတာက အဲဒီ ဂလက်ဆီ ၃ ခုစလုံးရဲ့ ဗဟိုမှာ ရှိနေတဲ့ "Supermassive Black Hole" လို့ခေါ်တဲ့ အလွန်ကြီးမားတဲ့ တွင်းနက်ကြီး ၃ ခုစလုံးဟာ တစ်ပြိုင်နက်တည်း "အစာစား" နေပြီး ရေဒီယိုလှိုင်းတွေ ထုတ်လွှတ်နေတာကို တွေ့လိုက်ရတာပါပဲ ။ ဒါဟာ သိပ္ပံပညာရှင်တွေအတွက်တော့ "Cosmic First" လို့ ခေါ်ရမယ့် ပထမဆုံးအကြိမ် တွေ့ရှိမှုကြီး ဖြစ်ပါတယ် ။
အခြေခံ သဘောတရား (The Core Concept)
ရိုးရိုးရှင်းရှင်း ပြောရရင် ဂလက်ဆီတွေဆိုတာ ကြယ်တွေ၊ ဓာတ်ငွေ့တွေနဲ့ ဖွဲ့စည်းထားတဲ့ မြို့တော်ကြီးတွေလိုပါပဲ။ အဲဒီ မြို့တော်တွေရဲ့ အလယ်တည့်တည့်မှာ နေ (Sun) ထက် အဆပေါင်း သန်းချီ၊ ဘီလီယံချီ လေးလံတဲ့ "Supermassive Black Hole" (အလွန်ကြီးမားတဲ့ တွင်းနက်ကြီး) တွေ ရှိတတ်ကြပါတယ် ။ ပုံမှန်အားဖြင့် ဂလက်ဆီနှစ်ခု ပေါင်းစည်းတဲ့အခါ ဗဟိုက တွင်းနက်ကြီးတွေပါ ပေါင်းစပ်သွားကြပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အခုဖြစ်ရပ်မှာတော့ တွင်းနက်ကြီး ၃ ခုဟာ တြိဂံပုံစံ ဝိုင်းဖွဲ့ပြီး တစ်ခုနဲ့တစ်ခု ဆွဲငင်ကာ ဝင်တိုက်ဖို့ ဦးတည်နေကြတာ ဖြစ်ပါတယ် ။
တွေ့ရှိချက်အသစ်
ဒီဖြစ်ရပ်ကို J1218/1219+1035 လို့ နာမည်ပေးထားပြီး ကမ္ဘာကနေ အလင်းနှစ် ၁.၂ ဘီလီယံ (1.2 billion light-years) အကွာမှာ ဖြစ်ပျက်နေတာပါ ။
အမေရိကန် ရေတပ် သုတေသနဓာတ်ခွဲခန်း (US Naval Research Laboratory) က နက္ခတ္တဗေဒပညာရှင် Emma Schwartzman ဦးဆောင်တဲ့ အဖွဲ့က VLA (Very Large Array) လို့ခေါ်တဲ့ အလွန်အစွမ်းထက်တဲ့ ရေဒီယို တယ်လီစကုပ်ကြီးတွေကို သုံးပြီး ရှာဖွေခဲ့တာပါ ။
ထူးခြားချက်: အရင်က ဂလက်ဆီ ၃ ခု ပေါင်းတာမျိုး တွေ့ဖူးပေမယ့်၊ အခုလို ဗဟိုက တွင်းနက်ကြီး ၃ ခုစလုံး တပြိုင်နက်တည်း တက်ကြွနေတာ (Active Galactic Nuclei - AGN) မျိုးက ဒါ ပထမဆုံးပါပဲ ။ သူတို့ ၃ ခုစလုံးဟာ ပတ်ဝန်းကျင်က အရာဝတ္ထုတွေကို ဝါးမျိုရင်း ရေဒီယိုလှိုင်း (Radio Jets) တွေ မှုတ်ထုတ်နေကြပါတယ် ။
သိပ္ပံနည်းကျ အတည်ပြုချက်
ဒီတွေ့ရှိချက်ဟာ သီအိုရီ အဆင့် မဟုတ်တော့ပါဘူး။ သိပ္ပံပညာရှင်တွေက အချက်အလက် ခိုင်ခိုင်မာမာနဲ့ အတည်ပြုထားပြီး ဖြစ်ပါတယ် ။ ဒီသုတေသန စာတမ်းကို နာမည်ကြီး သိပ္ပံဂျာနယ် The Astrophysical Journal Letters မှာ ဖော်ပြထားပြီး ဖြစ်ပါတယ် ။ ဒါကြောင့် ဒါဟာ ခိုင်လုံတဲ့ သိပ္ပံနည်းကျ တွေ့ရှိချက် ဖြစ်ကြောင်း ယုံကြည်စိတ်ချနိုင်ပါတယ် ။
ဒီတွေ့ရှိချက်က ဘာလို့ အရေးကြီးတာလဲဆိုတော့ စကြဝဠာထဲမှာ ဂလက်ဆီကြီးတွေ ဘယ်လို ကြီးထွားလာသလဲ ဆိုတာကို နားလည်ဖို့ အဓိက သော့ချက် ဖြစ်နေလို့ပါ ။ ကျွန်တော်တို့ နေထိုင်ရာ Milky Way ဂလက်ဆီ ကိုယ်တိုင်လည်း အတိတ်က တခြား ဂလက်ဆီ အနည်းဆုံး ၃၊ ၄ ခုလောက်နဲ့ ပေါင်းစည်းခဲ့ဖူးတယ်လို့ ယူဆရပါတယ် ။ အခုလို ရှားပါးဖြစ်ရပ်ကို လက်တွေ့ မြင်လိုက်ရတဲ့အတွက် တွင်းနက်ကြီးတွေရဲ့ သက်တမ်းနဲ့ စကြဝဠာရဲ့ ဖြစ်စဉ်တွေကို ပိုပြီး တိတိကျကျ တွက်ချက်လာနိုင်တော့မှာ ဖြစ်ပါတယ် ။
Source: ScienceAlert & Phys.org (Based on research published in The Astrophysical Journal Letters).